فصل سيزدهم نفس كوتاه نفس كوتاه برعكس نفس عميق است . اگر نفس كوتاه بر خلاف عادت پياپى آمد ، انگيزهء درد در ابزار نفس‌كش و اطراف آن است . اگر نفس كوتاه مختلف بود آژير مرگ غريزه است . فصل چهاردهم نفس سريع نفس سريع نفسى است كه در مدتى كوتاه نياز برآورد ، كه نه مانند نفس كوتاه است و نه مانند نفس كوچك . انگيزهء نفس سريع : 1 - در وقتى كه نفس بزرگ نياز برآور نباشد . 2 - از نفس بزرگ بيشتر نياز به نفس باشد . 3 - مانعى در راه نفس بزرگ باشد - چنان‌كه در نبض گفتيم - و آن مانع يا در ابزار پديد آمده باشد يا در نيرو . گاهى حركت بركشيدن و پس دادن نفس سريع جدا از هم مىباشند ؛ يا در بر كشيدن سرعت بيشتر از پس دادن نفس است و يا بالعكس ؛ چنان‌كه راجع به نفس بزرگ شرح داديم . فصل پانزدهم نفس كند نفس كند كاملا برعكس نفس سريع است و سببهاى هر دو كاملا باهم مخالفند . هرگاه اندام نفس‌كش نيازمند آن باشد كه يواشكى و به آهستگى حركت كند ، دردى را كه در اندام است و سبب نفس كند شده است ، نوعى آرامش مىدهد . فصل شانزدهم نفس پياپى نفس پياپى نفسى است كه فاصلهء زمانى ميان يكى و بعدى بسيار كوتاه است . انگيزه‌اش همانا نيازمندى به نفس پياپى است ، هرگاه نفس بزرگ و نفس سريع نتوانستند چنان‌كه شايد و بايد عمل كنند و اين كوتاه آمدن نفس بزرگ و سريع يكى از انگيزه‌هاى زير را داشته باشد : 1 - ورم مانع باشد ؛ 2 - درد مانع باشد ؛ 3 - تنگى گدار نفس از جمع شدن مواد ، در اندازهء زياد ؛ 4 - زير فشار قرار گرفتن مانع گردد ؛ 5 - ريزش چرك زخم در فضاى سينه ؛ 6 - يا چيزى ديگر از انگيزه‌هاى تنگى .